Domain Uyuşmazlıkları

Domain uyuşmazlıkları ve alan adı UDRP tahkim süreçlerinin detayına girmeden bazı genel açıklayıcı bilgilere değinmek yerine olacaktır. Alan adı (domain), kişi ve kurumların web sitelerini internet ortamında yayınladıkları tanımlayıcı adreslerdir. Bir başka deyişle, bir fiziksel bir işletmenin tabelası neyse, domaini de odur. Dolayısıyla, kişilerin ve kurumların web sitelerini yayınlarken kullanacakları domainler gerek itibar gerekse marka bilinci açısından önem arz etmektedir. Zamanla alan adları, yalnızca teknik bir kavram olmaktan çıkıp ticari ve hukuki değere de sahip olmuştur. Alan adı uyuşmazlıkları işte bu noktada gündeme gelmektedir.

Bu uyuşmazlıkların temelinde alan adını ilk kullananın alacağı mantığı olsa da hukuk gözetiminde bu durum hak sahipliğine göre değerlendirilir. Bazen kötü niyetli kişiler Cybersquatting dediğimiz siber çöküntülük anlamında gelen, kendileriyle hiçbir alakası olmayan domainleri kendi üzerlerine kaydedip veya satın alıp, domainde geçen bir kişinin veya şirketin ismini veya da bir ticari markayı etik olmayan şekilde kullanabilmektedir. Bazı durumlarda ise domain bizzat kullanılmasa bile kötü niyetli bir tescil nedeniyle domanini kullanmayı hak eden bir kişi bu haktan mahrum kalmaktadır. Sıkça karşılaşılan bu durum niteliği ve niceliği fark etmeksizin markalar, işletmeler ve hatta girişimciler için bile ciddi sorunlar yaratabilmektedir.  Dolayısıyla, domain uyuşmazlıkları çok farklı nedenlerle ortaya çıkabilmektedir.

1. UDRP Domain Tahkim Süreci

Uluslararası nitelikteki alan adı uyuşmazlıklarının çözülmesinde hızlı ve etkili çözüme ulaşabilmek için, Uniform Domain Name Dispute Resolution Policy sistemi geliştirilmiştir. UDRP (Uniform Domain Name Dispute Resolution Policy), WIPO bünyesinde gerçekleşen bir hukuki süreçtir. Bu sistemde prosedür büyük ölçüde yazılı olarak yürütüldüğünden mahkeme süreçlerine kıyasla çok daha kısa sürede sonuçlanmaktadır.  Alan Adı Uyuşmazlık Çözüm Politikası olarak tercüme edilebilecek bu ifade, esasen domain uyuşmazlıklarının nasıl çözüme bağlanacağını hükme bağlayan bir hukuki metindir. ICANN kapsamında oluşturulan domain uyuşmazlığı çözüm politikasına göre alan adı uyuşmazlığı, tarafların tercihine göre 1 veya 3 panelist (hakem) tarafından karara bağlanmaktadır.

Yapılan başvurunun içeriğine göre kaç panelist seçilmesi gerektiğine karar verilmesi gerekecektir. Kaç panelist seçileceği de davanın karmaşıklığına göre değişiklik gösterecektir. Bu alanda çalışan domain avukatları olarak kimi uyuşmazlıklarda daha hızlı ve ekonomik olan tek panelisti, kimilerinde ise daha karmaşık ve büyük dosyalarda ise heyet şeklinde üç panelisti tercih edebilmekteyiz. UDRP süreci kendisine özgü usul kuralları olan hassas bir uluslararası süreçtir. Uzman bir avukattan destek alınarak bir alan adı uyuşmazlığında iki ay gibi kısa bir süre sonuç almak mümkündür. Bir dava süresinin ortalama 2  yıl olduğu ülkemiz için 2 ayda uyuşmazlık çözümü gerçekten son derece kısa bir süredir. Bu hız farkının sebebi de fiziksel duruşma yapılmadan sürecin yazılı şekilde ilerlemesidir. Bu yönleriyle ele alındığında UDRP, zaman kaybını en aza indirgemek isteyen hak sahipleri için önemli bir role sahiptir.

2. UDRP Hakem Kararları

UDRP süreci çok istisnasi haller dışında tamamen İngilizce olarak ilerlemektedir. Dolayısıyla bu süreçte taraf temsili yapacak avukatın iyi derece İngilizce bilmesi yetmez ayrıca İngilizce hukuk terminolojisine de hakim olması gerekir. Hatta avukatın Anglosakson hukukuna aşina olması ayrıca avantaj yaratacaktır. Zira common law veya case law denilen usul kuralları ağırlıklı olarak benimsenmiştir. Dolayısıyla UDRP süreçlerinin yönetiminde ilgili kanun maddelerini bilmek ve dil bilgisine sahip olmak yeterli değildir; farklı bir hukuki yaklaşım gerektirdiğinden panelistlerin daha önceki benzer olaylarda bildirdikleri kanaatlerin de dikkate alınarak analiz edilmesi şarttır. Bu şart, stratejik bir yaklaşıma dayandırılmaktadır.

Bunun dışında kuşkusuz domainler konusunda bilgi sahibi ve internet hukuku alanında çalışmak olmak da önemli fayda sağlayacaktır. Çünkü bir alan adının ismen benzer olması yeterli değildir; o alan adının hangi sunucularda var olduğu, geçmişinde hangi amaca hizmet ettiği ve satışa sunulup sunulmadığı gibi teknik ve ince detaylar, davanın kaderini belirleyecektir. Başvurunun ve süreç takibinin doğru yapılması, eksik ve hatalı başvurularda haklı olunsa dahi olumsuz sonuçlanabildiğinden çok kritiktir. Domain hukuku konusunda tecrübeli ve uzun yıllardır domain yatırımcısı olan bir domain avukatı olarak bu alanda müvekkillerimiz için profesyonel destek sunuyoruz.

Domain avukatı hizmetleri sağlayan bir hukuk bürosu olarak alanı uyuşmazlığı tahkim süreçleri hakkında akla gelebilecek bazı sorulara ve bunların cevaplarına değinelim.

2.1 TR Uzantılı domain uyuşmazlıkları için UDRP süreci işler mi?

Hayır. Türkiye’ye özgü alan adı uyuşmazlıklarında farklı bir çözüm mekanizması mevcuttur ve bu mekanizma UDRP’den bağımsız bir şekilde işlemektedir. Başvurularda alan adının uzantısı dikkate alınmalıdır. Bu tür tr uzantılı alan adlarındaki anlaşmazlıkların çözümü için alan adı uyuşmazlıkları ve UÇM başlıkla yazımıda açıkladığımız benzer bir hakemli çözüm mekanizması getirilmiştir.

2.2 UDPR’ye başvurmak mahkemeye başvuru hakkını engeller mi?

Hayır. UDRP’ye başvurulması mahkeme yolunu kapatmaz. Kişiler UDRP’ye ve mahkemeye aynı anda veya ayrı ayrı başvuru yapabilir. Bu şekilde hak sahipleri birden fazla hukuki yola başvurabilir, hatta UDRP’ten aleyhe bir karar çıktığı durumlarda da mahkemede bir tespit davası açılarak domain üzerindeki hak tekrar ispatlanmaya çalışılabilir veya iki süreç en baştan itibaren paralel bir şekilde yürütülebilir.

2.3 Panel’in verdiği kararlara itiraz mümkün müdür?

Hayır. Panel’in domain uyuşmazlıklarında vereceği karar kesin olup itirazı veya temyizi mümkün değildir. Bu kesin kararın sebebi, UDRP sürecinde amaçlanan hızlı ve etkili çözüm ilkesini koruyabilmektir. Ancak bazı durumlarda panelin verdiği kararın uygulanması ertelenebilmektedir. Örneği panel kararının ardından yetkili bir mahkemede dava açıldığında dair belge sunulursa, domain transfer işlemi mahkeme sürecinin bitimine kadar durdurulur.

2.4 UDRP tahkim sürecinde tazminat almak mümkün müdür?

Bu sorunun cevabı net olarak “hayır”dır. Domain uyuşmazlıkları paneli yalnızca alan adlarıyla ilgili karar verebilir ancak mahkemelerin yetkisine giren tazminat talepleri Panel’in yetki kapsamı dışındadır. Hak sahibinin maksadı yalnızca alan adanı almaktan ibaretse tahkim en uygun yoldur ancak tazminata ilişkin para taleplerinde mahkemelerde dava açılması doğru olacaktır.

2.5 Domain Uyuşmazlıklarında Bakılan Kriterler

Panelistlerin bir alan adı uyuşmazlığını çözerken temelde baktığı üç temel kriter şunlardır:

• Alan adının, şikayetçinin hak sahibi olduğu bir markanın aynısı veya kafa karışıklığına neden olan bir benzeri olup olmadığı; örneğin dünyaca bilinen ancak tescilsiz olan bir markanın hakları da tescilli bir marka gibi korunabilir,
• Şikayetlinin alan adına sahip olmasında yasal bir hakkı veya meşru bir çıkarı olup olmadığı; örneğin kişilerin artniyet içermeden kendi ad soyadına ilişkin alan adını almaları durumunda marka hak sahibinin bile domaini alması zor olabilir,
• Alan adının şikayetli tarafından kötü niyetli olarak kaydedilip kullanılıp kullanılmadığı; örneğin rakiplerin işini bozmak için domaini fahiş fiyatla marka sahibine satmaya çalışılması,

Yukarıda birer cümle ile ifade ettiğimiz sistemin ana yapısını oluşturan hususlar kuşkusuz çok kapsamlı ve derin hukuki boyutları olan unsurlardır. Nitekim UDRP sürecindeki binlerce şikayet (dava) bu üç kriterin etrafında karara bağlanmaktadır. Dolayısıyla, bir domainı uyuşmazlığında başvurunun bu kriterleri taşıyıp taşımadığı konusundaki hukuki açıklamaların temellendirilmesi, örnek kararlarla desteklenmesi başarı açısından son derece önemlidir. Bu şekilde alan adı uyuşmazlığı yaşayan kişiler ve firmalar domain avukatı hizmetleri almak için büromuzla iletişime geçebilirler.