Amerikan Hukukuna Göre İçerik Kaldırma
Amerikan hukukuna göre içerik kaldırma hizmeti Türkiye’de verilen erişim engelleme kararlarının etkili olmaması ve uygulanmaması nedeniyle Türkiye’de ilk kez ve sadece Atamer Avukatlık Bürosu tarafından verilen bir hizmettir. Aşağıda detaylı açıklandığı üzere temelde iki sebeple Türk hukuku kapsamında verilen içerik çıkartma kararlarında sorun yaşanmaktadır. Sorunlar bazen teknik olabildiği gibi bazen de hukukidir. Bunlardan birincisi kararın çıkmasının ve uygulanmasının en az birkaç gün veya bir hafta sürebilmesidir. Sosyal medya paylaşımlarının yayılım hızı düşünüldüğünde, bu hıza yetişmenin zorluğu telafisi güç zararlar bırakacaktır. İkincisi ve daha önemlisi ise Türkiye’de verilmiş mahkeme kararlarının yabancı siteler üzerinden etkili olmamasıdır. Keza bir ülkede alınan mahkeme kararı, bir başka ülkede egemenlik haklarının sınırları nedeniyle kendiliğinden geçerli sayılmamaktadır. Bunun neticesinde çoğu ABD kökenli olan sosyal medya sitelerde bu tür erişim engelleme kararları hiçbir işe yaramaktadır.
Günümüzdeki teknolojik gelişmeler ışığında, internet ortamında paylaşılan bir bilgi doğru veya yanlış ayırt edilmeksizin küresel boyutta yayılmaktadır. Kişilik haklarını ihlal eden veya bazı sınırları aşan paylaşımlar yapıldığında, bireysel veya kurumsal itibar zedelenmesi söz konusu olabilmektedir. Bu tür paylaşımlarla mücadelede ulusal hukuk sistemleri yetersiz kalabildiğinden Amerikan Hukuku’na göre içerik kaldırma, klasik erişim engelleme yönteminden farklı olarak doğrudan paylaşılan içeriğin kaynağına müdahale eden çok daha etkili bir yöntemdir.
I. Türk Hukukuna Göre İçerik Çıkartmadaki Güçlükler
Türk Hukuk sisteminde internet içeriklerine yönelik müdahaleler uluslararası içerikler gündeme geldiğinde yetersiz kalabilen erişim engelleme işlemiyle yapılmaktadır. Bu işlemin temel mantığı, içeriğe ulaşımın yasaklanması şeklindedir. Ancak bu yaklaşımla içeriğin kaynağına erişim tamamen engellenmez.
1. İşlemlerin Bürokratik ve Zaman Alıcı Olması
Türkiye’de içerik çıkartma ve erişim engelleme işlemleri 5651 Sayılı Kanun‘a göre yapılmaktadır. 5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun, belirli katalog suçlar ve kişilik hakları ihlalleri için hukuki güzergah oluşturmuş olsa da uygulama aşamasında bazı sorunlar yaşanmaktadır. Söz konusu kanundaki içerik çıkartma süreci hem bürokratik ve hem de uzun sürmektedir. Erişim engelleme veya içeriğin yayından çıkartılması başvuru yapıldıktan sonra karar en erken bir gün sonra çıkmaktadır. Ardından verilme mahkeme kararı Erişim Sağlayıcıları Birliği‘ne ve BTK‘ye tebliğ edilmekte ve uygulanması beklenmektedir.
Tüm bu hukuki süreçler en az birkaç gün sürebilmektedir. Bu işlemlerin her birinin başlayıp bitme süreçlerinde geçen zaman, söz konusu içeriğin daha fazla yayılması için bir fırsat oluşturur. Dolayısıyla şantaj suçu gibi özel görüntülerin yayınlanma riskinin bulunduğu suçlarda birkaç gün değil birkaç dakika bile bekleme imkanı bulunmamaktadır. Bunun dışında onur kırıcı haysiyet zedeleyici içerik ve haberlerin de birkaç gün boyunca internette kalması pek çok kişi için tahammül edilemez bir süredir. Bu bakımdan internetten içerik kaldırma ve çıkartma işlemlerinde Türk hukukuna alternatif bir yol olarak Amerikan hukukuna göre işlem yapılması mümkündür. Bu alternatif yol sayesinde hızla telafisi mümkün olmayan sonuçların önüne geçilerek mağduriyetler büyük ölçüde azaltılmaktadır.
2. Erişim Engelleme Kararlarının Uygulanmaması
Erişim engelleme ile içerik kaldırma arasındaki fark, toplumda aynı görülen ancak birbirinden farklı kritik öneme sahip iki kavramdır. Bir içeriğine yönelik alınan erişim engelleme kararı yalnızca Türkiye sınırları içerisindeki kullanıcıların içeriğe erişimlerini engellerken, içerik kaldırma işleminde söz konusu içerik kaynağından tamamen silinir ve yok olur. Yukarıda açıkladığımız bürokratik ve zaman alıcı süreçlerin dışında asıl problem yabancı sitelere yönelik verilen erişim engelleme veya içerik çıkartma kararlarında ortaya çıkmaktadır. Nitekim Türk mahkemelerince verilen erişim engelleme karaları yalnızca Türkiye’deki internet servis sağlayıcıları bakımından hukuken uyulması gerekli kararlar olduğundan yabancı siteler bu kararları hukuken tanımamaktadır.
Bir başka deyişle, farklı ülkelerdeki kullanıcılar veya söz konusu içeriğe ait kaynağın yöneticisi, BTK tarafından uygulanan IP veya URL engelinden etkilenmez; kullanıcı içeriğe erişebilir ve de kaynak yöneticisi içeriği silmeye zorlanmaz. Bunun sonucu olarak kaynak siteden içerik çıkmadığı için Google silme içerik çıkartma işlemlerinden de netice almak mümkün olmamaktadır. Bu sebeple, erişim engelleme kararının uygulanmadığı yabancı sitelerden, ifşa sitelerinden, sosyal medya sitelerinden içerik çıkartma konusunda uluslararası hukuk ve özel hukuk hükümleri çerçevesinde yürüttüğümüz işlemle netice alabilmekteyiz.
II. Amerikan Hukukuna Göre İnternetten İçerik Çıkartma
Amerikan Hukuku her ne kadar ifade özgürlüğünü mutlak suretle korusa da kişisel verilerin korunması, özel hayatın gizliliği ve hukuka aykırı içerikler gündeme geldiğinde etkin bir mücadele sistemi yürütmektedir. Büromuz kurucusu Av. İlker Atamer, 05577792 sicil numarası ile Amerikan Barosu üyesi olup ayrıca Amerikan Hukuku üzerine akademik çalışmalar yapmakta ve dolayısıyla federal hukuka göre ve pek çok global internet sitesinin merkezinin bulunduğu ABD’nin California eyalet hukukuna göre (Cal. Civ. Code §§ 1798.100) yasal işlemler yapabilmektedir. Söz konusu yasal işlemler Türk hukukuna göre çok daha hızlı netice vermekte saatler hatta dakikalar içinde içerik çıkartma işleminden sonuç almak mümkün olmaktadır.
Amerikan Hukuku gözetilerek yürütülen bu süreçte sosyal medya platformlarının “Topluluk Kuralları” ve “Kullanım Şartları” da hukuki dayanak olarak kullanılmaktadır. Ancak tüm bu süreçten etkin bir sonuç almanın temel prensibi, Amerikan Hukuku perspektifiyle yasayı yorumlayabilmek ve platformun ana dilinde aktarım sağlayabilmektedir. Dolayısıyla, Türkiye’den aldığı erişim engelleme kararına rağmen içerik kaldırma işleminden sonuç alamayan kişiler hukuk büromuza başvurabilirler. Çünkü global bir sorun, ancak global bir çözüm yöntemiyle çözülecektir.
III. Stratejik Değerlendirme ve Sonuç
Dijital çağ, sağladığı tüm olanak ve faydalar bir yana; kimi zaman da kişilerin yıllarca uğraşarak edindikleri itibari saniyeler içerisinde yok edebilecek bir hale bürünmüştür. İnternet üzerinden çeşitli sosyal medya uygulamaları aracılığıyla paylaşılan kişinin özel hayatının gizliliğini ihlal eden görüntü ve belgeler, asılsız haberler veya ticari sırları ifşa eden gönderiler söz konusu olduğunda Türk Hukuku’nun erişim engelleme temelli yaklaşımı, yabancı kaynaklı içerikler açısından yetersiz kalabilmektedir. Türkiye’de uygulanan 5651 sayılı Kanun bu tür konularda hak aramaya yardımcı olsa da Amerikan hukukuna göre içerik kaldırma, özellikle Amerika Birleşik Devleti merkezli platformlarda çok daha etkili ve hızlı çözüm sunmaktadır.
Amerikan Hukuku’nun Türk Hukuku’na göre içerik kaldırma işlemi bakımından avantajlarına kısa bir özet geçmek gerekirse, öncelikle Türk Hukuk sisteminde yalnızca içeriğin bulunduğu servis sağlayıcılarına veriye ulaşımın engellenmesi sağlanırken Amerikan Hukuku’nda bu veri doğrudan yok edilir. Daha sonra, veri dünyanın tüm noktalarındaki kaynak sunuculardan erişilemez olur. Kaynak siteden silinen veri, unutulma hakkına uygun bir şekilde arama motorlarında dahi bulunmaz hale gelir. Tüm bu işlemlerin temel sebebi, yabancı platformların kendi dil ve yasalarına uygun içerik kaldırma başvurularını çok daha ciddiye alıp, özen göstermesinden kaynaklanır.
Uluslararası bilişim hukuku kapsamında, Amerikan Hukukuna uygun veri koruma ve içerik yönetimine ilişkin prosedürler titizlikle uygulandığında dijital dünyada yaşanabilecek mağduriyetler büyük ölçüde düşüş gösterecektir. Atamer Avukatlık Bürosu tarafından sağlanan bu hizmet, yalnızca Türkiye’de değil tüm dünyada müvekkillerinin dijital ayak izini koruma altına almaktadır.
