İddet Süresi

İddet süresi veya güncel Medeni Kanun’daki tanımlamaya göre “bekleme süresi” ya da halk arasındaki ismiyle “evlenme yasağı” boşanan kadının yeniden evlenmeden önce 300 gün (10 ay) beklemesine dair aile hukuku nitelikli bir düzenlemedir. Medeni Kanun’da yer alan bu iddet müddeti, İslam Hukuku’ndan sonra Mecelle’ye ardından da Medeni Kanun’a giren ve kadının boşandıktan sonra yeniden evlenmesi konusunda süresel kısıtlama getiren bir kurumdur. Bu kısıtlama, günümüzde kadına yönelik bir kısıtlama gibi görünse de geçmişe yönelik temelinde doğacak çocuğun hukuki statüsünün korunarak soybağının karışmasını engellemek ve doğacak çocuğun biyolojik babasının kim olduğunu tartışmasını engellemek mevcuttur. Bu hukuki kavram, “İslam Hukuku” kaynaklı bir kurum olduğundan pek çok Batı ülkesinde benzeri uzunlukta evlenme yasağı bulunmamaktadır. Örneğin ABD’de birkaç eyalet dışında iddete dair hukuki bir düzenleme yoktur. İddet mühletine ilişkin düzenleme bulunan eyaletlerde ise bu süre 30 gün ile 180 arasındadır. Benzer şekilde Avrupa ülkelerinin pek çoğunda da bizdekine benzer iddet süresi uygulaması yoktur.

1. İddet müddeti

Bu süre, Medeni Kanun’a ve Türk Hukuk Sistemine göre, boşanan kadınlar için 300 gündür. Bu sürenin belirlenişinde tıp bilimi esas alınmış; bir hamileliğin 40 haftaya tekabül eden 280-300 gün sürmesiyle kadının boşandığı gün hamile kalmış olabileceği ihtimalini içerir ince bir hesaba dayanarak belirlenmiştir. Kanun iddet süresi içinde boşanan kadının bir başkasıyla evlenmesini yasakladığından bu süre içinde kadın bir başkasıyla evlenemez. İddetin sona ermesi ise boşanma kararı ile değil, boşanma kararının kesinleştiği tarihte başlar. İddet mühleti sadece boşanan kadınlar içindir ve boşanan erkek bakımından böyle bir evlilik yasağı bulunmamaktadır. Bu nedenle boşanma kararının kesinleşmesi üzerine boşanan erkek hemen yeni bir evlilik yapabilir. Bu anlamda iddet düzenlemesinin anayasadaki kadın-erkek eşitliği ilkesini ihlal ettiğini söylemek mümkündür.

Bu itibarla Aile Bakanlığı, iddet müddeti gibi bize göre çağdışı ve gereksiz hale gelmiş bir hukuki düzenlemenin Medeni Kanun’dan çıkartılması için çalışma yaparsa uygun olur kanaatindeyiz. İddet süresi hesaplaması yapılırken, boşanma tarihinin kesinleştiği tarihe 300 gün eklenmesi yoluyla iddet bitiş tarihi hesaplanmaktadır. Evlenme işlemleri sırasında nüfus müdürlüklerinde hatalı hesaplamalar nedeniyle sorunlar yaşanabilmektedir. Bu anlamda iddet müddetinin kesin hesaplanması ve bitiş tarihi konusunda danışmanlık için bize başvurabilirsiniz.

2. İddet süresinin kaldırılması

İddet müddeti içinde evlenme yasağı bulunduğundan boşanan kadının yeniden evlenmesi için iddet süresinin bitmesi veya dava yoluyla kaldırılması gerekir. Nitekim iddet müddetini kaldırmak isteyen kişiler uzman bir boşanma avukatı ile çalışırsa hızlı şekilde sorunsuz olarak iddet mühletini kaldırabilirler. İddet süresinin kaldırılması talebinde mahkemeler kadının hamile olup olmadığına ilişkin değerlendirmeyi tıbbi rapor ve somut delillere dayanarak yapmaktadır. Eğer boşanma süreci içinde veya iddet müddeti bitmeden bir başka erkekten hamile kalınmışsa, boşanma kesinleşse dahi annenin hamile kaldığı erkekle evlenmesi kanunen mümkün değildir. Zira boşanan kadının evlenmesi için ya iddet müddetinin sona ermesi ya da iddet mühletinin mahkeme kararı ile kaldırılması gerekir. Eğer kadının 300 günlük iddet süresi dolmadıysa bu halde iddetin dava yoluyla kaldırılması şarttır. Kişilerin hayat planlarıyla hukuki zorunlulukların bu şekilde çatışması büyük problemlere sebebiyet verebilmektedir.

3. İddet müddetinde hamilelik ve doğum

Yukarıda belirtildiği gibi, iddet mühleti boşanma davasının sonuçlanmasıyla değil boşanmaya dair mahkeme kararının kesinleşmesiyle başlamaktadır. Bu itibarla, boşanma kararı istinaf veya temyiz edilmişse ve boşanma süreci 1-2 yıllık istinaf/temyiz süreci sonunda kesinleşmişse bu sürede kadınların başka ilişkileri olabilmekte ve “iddet süresi içinde hamile kalmak” olası hale gelmektedir. Ancak iddet müddeti bitmeden “boşanma aşamasında hamile kalmak” ya da “boşanmadan başkasından hamile kalmak”, çocuğun babasının kim olduğu noktasında bir takım hukuki problem çıkartabilmektedir. Bu noktada kanun babalık karinesini korumaktadır. Evlilik devam ederken veya evlilik bittikten sonraki ilk 300 gün içinde doğan çocuğun babası, annenin evli olduğu (veya yeni boşandığı) kişi olarak belirlenir. Bu durumun aksini ispatlamak anne ve babayı zor ve yıpratıcı bir sürece sürüklediği aşikardır.  İddet mühleti içinde doğum yapmak ise alt başlıkta ve ayrıca iddet süresinde hamilelik ve doğum başlıklı yazımızda detaylı şekilde incelenmiştir. Boşanmanın kesinleşmesi ve doğumun gerçekleşmesi arasındaki süre, hangi davanın açılacağı hususunda belirleyici olacaktır.

4. İddet süresi içinde doğan çocuk

Boşanmanın kesinleştiği tarihten itibaren 300 günlük iddet süresi içinde doğan çocuğun babası, Medeni Kanun’daki babalık karinesi gereği aksi ispatlanıncaya dek boşanılan koca sayılacaktır. Bu kapsamda doğan çocuğun soybağı güvence altına alınmış olacaktır ancak biyolojik babanın kim olduğuna bakılmaksızın çocuğun eksi kocanın soyuna kaydedilmesi, hem anne hem baba hem de eski eş için sorunlar çıkarabilecektir. Eğer iddet mühleti içinde doğan çocuğun babası boşanılan koca ise burada ciddi bir hukuki problem olmayacaktır ve çocuğun babası eski koca sayılacaktır. Ancak eğer doğan çocuğun babası, eski koca değil de bir başkası ise bu durumda söz konusu babalık karinesinin çürütülebilmesi için soybağının reddi davası açılması gerekecektir.

Soybağının reddi davası ise ispat yükümlülüğü olan teknik açıdan karmaşık bir dava türüdür. Mahkeme sürecinin uzun yıllar sürmesi halinde çocuk, biyolojik babası yerine annesinin eski eşinin soyadını taşımaya ve onun mirasçısı olmaya devam eder. Kanunun dayattığı klasik hukuki yol bu olmakla birlikte bu yazımızın son paragrafında da belirttiğimiz üzere alternatif bir hukuki yöntemimiz bulunmaktadır. Bu bağlamda ailelerin olası yıpratıcı süreci en az hasarla ve en hızlı şekilde çözmek adına stratejik şekilde çalışıyoruz. Bu sayede soybağı reddi davası açmadan iddet süresi içinde doğan çocuğun önceki kocanın nüfusuna yazılmadan konunun hukuki yoldan çözülmesini sağlıyoruz.

5. İddet süresi içinde hamile kalmak veya doğum

Ancak boşanan kadın hamileyse ve iddet süresini kaldıramıyorsa bu durumda Medeni Kanun tek bir seçenek olarak babalık davasının zıddı olan soybağının reddi davası imkanını sunuyor. Bu bağlamda kadına sunulan seçeneklerin sınırlı olduğu ve eski eşlerinden bağımsız bir hayat kurma haklarının sekteye uğratıldığı açıkça görülmektedir. Zira iddet süresinin kaldırılması için kadının hamile olmadığına dair rapor alması gerekmektedir. Bu raporun özel hastane ya da özel klinikler yerine genellikle devlet hastanelerinden veya üniversite hastanelerinden alınması beklenir. İddet süresinde doğum yapacak kadına, bir başkasından olan çocuğu eski kocasının nüfusuna kaydettirip soybağının reddi davası açmaktan başka olanak tanınmıyor. Dolayısıyla eski eşin haksız yere baba sıfatının sorumluluğunu üstlenmesi ve biyolojik babanın ise çocuğun soyunda yer almamasına sebebiyet veren bu durum söz konusu tüm bireyler arası ilişkileri zedelemekte ve belirsizlik oluşturmaktadır.

6. Alternatif Hukuki Çözüm

Ancak bu çağdışı kanuni düzenleme dışında boşanma ve aile hukuku konusunda uzman bir hukuk bürosu olarak alternatif bir hukuki çözüm önerimiz bulunmaktadır. İddet süresi içinde bir başka erkekten hamile kalıp da hamile kaldığı erkekle evlenemeyen ve çocuğunu önceki kocası adına nüfusa kaydetmek istemeyen ve soybağı davalarıyla uğraşmak istemeyen kişiler bize ulaşırsa, hamile kadının doğum yaptığında çocuğu önceki koca adına kaydetmek ve soybağının reddi davası açmak zorunda kalmamak için bizden danışmanlık hizmeti ve hukuki destek alabilirler.