+90-212-706-1111     |     Trump Towers 2606 Mecidiyeköy - İstanbul

tarihi eser kaçakçılığı suçu

Tarihi Eser Kaçakçılığı Suçu

Tarihi eser kaçakçılığı suçu, TCK’da değil özel bir kanunda düzenlenen bir suç tipidir. Kaçakçılık terimi, sadece bu suç tipinde değil başkaca suç tiplerinde de kullanılan bir terimdir. Örneğin gümrük kaçakçılığı suçu” ve yurda sokulan “kaçak mallar” nedeniyle oluşan kaçakçılık suçu diğer makalelerimizde ele alınmıştır. Ancak bu yazıda ele alacağımız kaçakçılık suçu 2863 Sayılı Kanun’da düzenlenen suçtur. Söz konusu kanun ise Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu‘dur. Bu kanunda düzenlenmiş olan suç halk arasında “tarihi eser kaçakçılığı” olarak bilinmektedir. Ayrıca bu suç tipi için “tarihi eser satma suçu” kavramı da kullanılmaktadır. Ancak kanunda yer alan tarihi eser suçları bunlardan ibaret değildir. Taşınır nitelikteki kültür varlıklarının ticareti ve kaçakçılığı dışında başka suçlar da aynı kannda düzenlenmiştir.

tarihi eser kaçakçılığı suçu

Tarihi Eser Kaçakçılığı Kapsamına Giren Eser ve Varlıklar

Tarihi eser kaçakçılığına konu tarihi eserler ve kültür varlıkları kanunun 23. maddesinde ayrıntılı şekilde belirtilmiştir. Bir eserin “tarihi” nitelikte olup olmadığına, yani bu suça konu olup olmadığına uzmanlar karar verecektir. Tarihi eser kaçakçılığı dosyalarında müzelerdeki uzmanlardan bilirkişi raporu alınmakta ve buna göre karar verilmektedir. Dolayısıyla bu suç, ceza hukuku anlamında teknik uzman görüşü gerektiren bir suçtur.

Tarihi Eserlerin Satışı

Bildirimi yapılmamış olan kültür ve tabiat varlığını satışa sunmak ve satmak suç teşkil etmektedir. Bu eserleri vermek, satın almak, kabul etmek de tarihi eser kaçakçılığı oluşturur. Bu suçun cezası 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar para cezasıdır. Ancak, tarihi eserin ayrıca ticaretinin yapıldığının sabit olması halinde tek suçtan ceza verilir. Bu durumda yalnızca tarihi eser ticareti suçundan ceza verilir. Ancak bildirim yükümlülüğüne aykırı hareket edilmesinden dolayı ayrı bir cezaya hükmolunmaz. Kültür varlığı veya tarihi eser niteliği taşıyan ve ticaretinin yapılması izne bağlı olan eşyaların izinsiz olarak ticaretinin yapılması da suçtur. İzinsiz ticaret suçunun cezası ise 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası olarak tayin edilmiştir. Ayrıca tarihi eserleri yurtdışına çıkartma ve izinsiz kazı yapma suçlarında CMK 135 uygulanabilmektedir. Yani bu suçlarda soruşturma makamları iletişimin tespiti ve telefon dinlemesi yapma yetkisine sahiptir.

Tarihi Eserleri Yurtdışına Çıkartma Suçu

Kültür ve tabiat varlıklarını yurt dışına çıkarma suçunun cezası 5 yıldan 12 yıla kadar hapistir. Buna ek olarak 2863 sayılı kanuna kapsamında 5.000 güne kadar adli para cezası öngörülmüştür. Kanun koyucu kültür varlığı ve tarihi eserlerin yurt dışına çıkartılması suçuna daha yüksek ceza getirmiştir. Bu suçun cezası için söz konusu nesnelerin ülke içinde ticaretinin yapılması suçuna göre çok daha yüksektir. Bu itibarla tarihi eser kaçakçılığı suçunun cezası, eylemin niteliğine göre değişmektedir.

İzinsiz Kazı ve Definecilik

Tarihi eserler için izinsiz kazı yapma suçunun cezası 2 ila 5 yıl arası hapis cezasıdır. Define bulmak için kişilerin suç teşkil eden eylemleri bundan ibaret değildir. Ayrıca kazı yapmaksızın define araştırmasi yapmanın cezası 3 ay ile 2 yıl arası hapistir. Tarihi eserlerle ilgili mevzuatımız oldukça kısıtlayıcı, karmaşık ve bürokratik süreçlerle doludur. Ayrıca tarihi eser bulan kişilere ciddi bir teşvik veya ödül verilmemektedir. Bu sonucu olarak maalesef izinli define aramaları ülkemizde pek yaygın değildir. Bu nedenle defineciler izinsiz kazı yapmakta ve tarihi yerlere büyük zararlar vermektedirler. Ayrıca definecilik yapanlar kazı sırasında yakalandıklarında veya Alo176 ihbar hattına ihbar edildiklerinde haklarında tarihi eser kaçakçılığı suçundan işlem yapılmaktadır.

Tarihi Eser Bildirim Yükümlülüğünün İhlali

Kültür ve tabiat varlıklarıyla ilgili bildirim yükümlülüğüne haklı mazeret olmaksızın ve kasten ihlal etmek suçtur. Bu suçu işleyen kişiye, 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası verileceği kanunda hükme bağlanmıştır. Tarihi eser niteliğinde taşınır veya taşınmaz bulan kişilerin ihbar yükümlülüğü vardır. Aynı şekilde sahibi oldukları arazide tarihi eser bulanların aynı yükümlülüğe tabidir. Bu kişiler, durumu 3 gün içerisinde yakındaki bir müze müdürlüğüne bildirmek zorundadır. İlgili kişiler, söz konusu bildirimi ayrıca kaymakamlığa veya valiliğe de yapma hakkına sahiptir. Bildirim yükümlüğü mazeret olmadan ihlal edenlere 6 ay ile 4 yıl arasında hapis cezası öngörülmüştür. Sadece tarihi eser bulduğu halde bildirim yapmayanlara ceza öngörülmemiştir. Ayrıca bildirimi yapılmamış bir tarihi eseri satışa arz eden, ücretsiz veren, satan, satın alan kişiler için de hapis cezası söz konusudur. Bunun cezası ise 2 ila 5 yıl arası hapis ve 5.000 güne kadar para cezasıdır.

Tarihi eser kaçakçılığı suçunun cezası yüksek olup ayrıca özel bir suç tipidir. Bu suç nedeniyle yargılanan kişilerin profesyonel savunma desteği almasını tavsiye ediyoruz. Suç hakkında detaylı bilgi almak isteyenler ceza avukatı olarak hukuk büromuzla iletişime geçebilir.

Av. İlker ATAMER

12 Yorum

  1. ERCAN

    Kendi ruhsatli aracimin bagajinda dedektör muhafaza etmek de suç mu??? 80 yaşlarında yaşlı bir amcayla arabamda otururken jandarma çıkageldi ne yapıyorsunuz diye sordu. Geziyoruz dediğimizde bagajın açılmasını istedi .Bagajda dedektörleri görünce aracına aktartıp takip etmemi istedi ve olayı adli boyuta taşıdı bu ne biçim iş????

    1. Av. İlker Atamer

      Dedektör taşımak tek başına suç teşkil etmez. Ayrıca eğer arama kararı olmaksızın aracınız arandıysa bu da hukuka aykırıdır.

  2. Salim Mirlik

    Selamlar. Bulunduğum ilçede eski dönemlere ait taş hâline gelmiş formu bozulmuş 3 -4 cm’lik çömlek parçacıkları var. Bulundukları yerde dağınık haldeler. Bir bütünlük arz etmiyorlar. Bunları bir araya getirerek farklı bir eser ortaya koyup satmak suç teşkil eder mi? Özellikle yurtdışına satışı….
    Mesala bu taşları yeni bir çömleğin üzerine yapıştırarak dekoratif görüntü vermek veya buna benzer formlar ortaya koyma…

    1. Av. İlker Atamer

      Tarihi eser ve kültür varlığı niteliğindeki taşınabilir nitelikteki eserler kırılsa bozulsa dahi bu özelliklerini korurlar. Bu itibarla eğer bahsettiğiniz çömlek parçaları tarihi eser ve kültür varlığı niteliğindeyse, parçalanmış olsa bile parçalarını kullanmamanız ve satmamanız bunun yerine en yakın müzeye veya kaymakamlığa bildirimde bulunmanız hukuken daha uygun uygun olur.

  3. Ilyas

    Esimin abisi kaynanamin tarlasinda define bulmus ve bunu butun kardeslerinden sakliyor. Ve de satip parasini bi guzel yiyor. Bunu sikayet etsek ne gibi bir yol izlememiz lazim. Sikayet de devlet bize hediye verirmi. Kayincomun mal varligi arastirilip elinden alinirmi. Bilgilenfiritseniz sevinirim. Tsk ederim.

    1. Av. İlker Atamer

      Tarihi eser kaçakçılığı suçu konusunda İhbar yapabilirsiniz ancak ihbar yaptınız diye ödül veya hediye alamazsınız.

  4. Çetin Ş.

    Evimde polis tarafindan yapilan aramada 7 adet obje ele gecirildi. Ben bunlarin tarihi eser oldugunu bilmiyordum. Arkadasimin hatirasi oldugu icin saklamistim. Mahkemedeki beyanlarimda bu sekildedir. Tarihi eser bildirimini yapmamak Kaçakçilik suçunu olustururmu? Yoksa bildirim yükümlülüğünü ihlal kacakcilik sucundan ayrimi degerlendirilir. Tarihi eser oldugunu bilmedigimi beyan etmem benim hata hükümlerinden faydalanmami sağlarmi ?

    Şimdiden tesekkürler…

    1. Av. İlker Atamer

      Öncelikle evinizde bulunan eselerin niteliği önemlidir. Eğer bunlar 2863 Sayılı Yasa kapsamında girdiği müze raporuyla sabit olursa hakkınızda kamu davası açılacaktır.

  5. Cumali

    Evimi polis bastı aradılar hiç birşey yoktu Yinede şubeye götürdüler orda öğrendim tlf dinlemesine takılmışım arkadaşım üstünde sikkelerle yakalanıyor adli işlemlerden sonra serbest kalıyor ve beni arıyor tlf konuşmamızın içeriğinde keşke müzeye gitseydin diyorum tlfnuma el konuldu tlf numda netten baktığım sikke resimleri mevcut ları var bu durum nereye gider lütfen yardım

    1. Av. İlker Atamer

      Tarihi eser kaçakçılığı suçlarında iletişimin tespiti ve telefon dinlemesi yapılması CMK uyarınca mümkün olup bu tür telefon tape (teyp) kayıtları da mahkemeler tarafından önemli delil olarak kabul edilmektedir. Ancak dosyanız özelinde yorum yapabilmek için dosyayı görüp analiz etmek gerekir.

      1. Murat basturk

        peki ev baskinlarinda telefonlari aliyorlar iclerinde tarihi eser resimleri oluyor bunlar sucmu

  6. İsmet Azmet Karataş

    Elin Amerikalısı Avrupalısı dedektörle dağ bayır sahil gezer altın para ne varsa toplar hobi amaçlı video çeker onlara suç değil bizim garibanlar yapsa suç ne nalet kanun bunlar inşallah değişir ya ne var her dedektör kullanan mezar yağmacısı değildir sahillerde hobi amaçlıda yapılıyor

Yorum Yaz

error: Kopya koruması engeli!