+90-212-706-1111     |     Trump Towers 2606 Mecidiyeköy - İstanbul

siber zorbalık

Siber Zorbalık Nedir

Siber zorbalık nedir sorusuna cevap vermeden girmeden önce zorbalık sözcüğünün anlamına değinmek yerine olacaktır. Bu teriminin kökeni olan İngilizce “Cyberbullying” sözcüğündeki “bullying” ifadesi Türkçe’ye bana göre yanlış şekilde “zorba” olarak çevrilmiştir. Bu yanlıştan dolayı Cyberbullying sözcüğünün karşılığı olarak Türkçe’de “Siber Zorbalık” terimi kullanılmaktadır. Siber Zorbalık, İngilizce “Cyber Bullying” teriminden Türkçe’ye geçen bir kavram olup başta internet olmak üzere iletişim teknolojilerinin hakaret, tehdit, taciz, karalama ve benzeri amaçlar kullanılarak bir kişinin rahatsız edilmesi anlamına gelmektedir. Siber zorbalık genelde anlık mesajlaşma (SMS, Whatsapp), e-mail, sosyal medya siteleri ve uygulamaları (Facebook, Instagram, Twitter vb) yoluyla gerçekleşmektedir. Ancak online oyunlar ve internet forumları üzerinden de zorbalık eylemleri gerçekleşebilmektedir. Zorbalık içeren mesaj veya paylaşımlar bazen doğrudan mağdura iletilebildiği gibi bazı durumlarda sosyal medya sitelerinde paylaşım niteliğinde de gönderilebilmektedir.

Siber Zorbalık Ne Demek

Bu terimin etimolojisine indiğimizde Zorba sözcüğünün Türkçe’ye Yunanca’dan geçtiğini ve Türk Dil Kurumu tarafından “despot” olarak çevrildiğini görüyoruz. Nitekim TDK‘nın zorba kelimesi, “hükmü altında bulunanlara söz hakkı ve davranış özgürlüğü tanımayan kimse, müstebit, mütegallibe, despot, diktatör” olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla TDK’yı baz aldığımızda “zorba” sözcüğünün, antidemokratik yöntemler uygulayan yöneticiler için kullanılan politik bir sıfat olduğunu anlıyoruz. Ancak İngilizce’deki “bullying” ifadesi ise dar anlamda kendinden küçük veya zayıf kişilere kötü davranma, haksızlık yapma, aşağılama, korkutma, eziyet etme gibi anlamlara sahip. Bu itibarla İngilizce bullying sözcüğünün “zorbalık” değil, “eziyet” veya “zulüm” manasına geldiğinden bu teriminin Türkçe karşılığının “Siber Eziyet” veya “Online Eziyet” olması gerektiği kanısındayım.

siber zorbalık suçu

Zorbalık Çeşitleri ve Örnekleri

Online eziyet terimi olukça geniş bir anlama sahip olan ve çok sayıda farklı tür davranışı içinde barındıran şemsiye bir terim olup belli başlı türleri şunlardır:

Aşağılama

Aşağılama, bir kişiye ısrarlı ve sürekli şekilde aşağılayıcı ve rencide edici mesajlar atma şeklinde kendini gösteren bir siber zorbalık türüdür. Fail, kıskançlık, nefret, intikam, takıntı gibi çeşitli duygularla ve psikolojik sebeplerle bir kişiyi hedef almakta ve ona devamlı şekilde küçük düşürücü, aşağılayıcı, dışlayıcı veya taciz edici nitelikte rahatsız edici mesajlar göndererek mağdurun psikolojisini ve moral durumunu bozmayı hedeflemektedir. Bir kişiye “şişmansın”, “çirkinsin”, “şu ırktansın” gibi küçültücü ve aşağılayıcı mesajlar atmak bu tür siber zorbalık türüne örnektir. Bu zorbalık bireysel ya da özellikle sosyal medya ortamında toplu şekilde abartılı ve rencide edici mesajlar atmak şeklinde de görülebilir. Bu tür zorbalık niteliğindeki aşağılayıcı mesajlar ve paylaşımlar anlık mesajlaşma programları veya sosyal medya üzerinden anonim veya sahte bir hesap üzerinden gönderilebilmektedir.

Siber Linç

Bir başka siber zorbalık, sosyal medyada çok sayıda kişinin bir kişiye toplu şekilde rencide edici mesaj atması veya paylaşımda bulunmasıdır. Birbirini tanımayan çok sayıda sosyal medya kullanıcısı bir kişiyi hedef alıp ona benzer şekil ve içerikte aşağılayıcı, küçük düşürücü, onur kırıcı mesajlar atmaktadır. Örneğin bir kişinin evinde hayvan beslemek istemediğini söylemesi üzerine çok sayıda kişinin “hayvan düşmanı”, “sevgi yoksunu” vs gibi abartılı ve incitici mesajlar atması buna örnektedir. Bu tür siber eziyette sırf basit bir olaydan yola çıkıp veya anlamından aşırı derecede saptırılan bir cümle abartılarak çok sayıda kişi tarafından linç malzemesi olarak kullanılmaktadır. Bu tür rahatsız edici mesajlar çok sayıda kişi tarafından ısrarla tekrarlanmakta ve bu da mağdur üzerinde moral çöküntü yaratmaktadır.  Bu tür siber zorbalık eylemleri basit gibi görünse de kişilik olarak hassas bireylerde bazen intihara kadar gidebilecek trajik sonuçlara yol açabilmektedir.

Karalama

Bir kişi hakkında internet ortamında, kişinin tanındığı çevreye yönelik olumsuz ve asılsız ve gerçek dışı bilgiler göndermek de bir başka online zorbalık türüdür. Bunun, yukarıdaki aşağılama türü siber zorbalıktan farkı, karalamanın hiçbir temele veya nedene dayanmamasıdır. Ancak “aşağılama” türü zorbalıkta belirli bir durumun abartılması veya anlamından saptırılması söz konusudur. Bir kişi hakkında sabıkalı olduğu veya ahlaksız eylemlerde bulunduğu şeklinde asılsız ve hayali bilgilerin paylaşılması bu tür siber eziyet örnektir.

Profil Taklidi

Bir başka siber zorbalık türü ise başkası adına sahte hesap açma veya başkasına ait isim ve fotoğrafları kullanmak suretiyle profil taklit etmektir. Sosyal medyanın yaygınlaşması ile birlikte sahte sosyal medya hesapları açılması, başkalarına ait görüntülerin kullanılması siber eziyet türü olmuştur. Bu tür zorbalık türünde fail, mağdur adına hesap açıp onu rahatsız etmeyi amaçlamakta ve bu yolla kendisini tatmin etmektedir. Siber eziyetin bu türünün TCK’da karşılığı genelde “Kişisel Verilerin Kaydedilmesi ve Ele Geçirilmesi” suçu teşkil etmektedir.

Tehdit

Siber zorbalık türü olan tehdit, mesaj veya email yoluyla mağdurun kendisine veya yakınlarına zarar verileceği iddiasıyla korku ve endişe oluşturmaktır. Tehdit eyleminin Türk Ceza Kanunu’ndaki karşılığı tehdit suçudur. Ancak alelade tehdit suçunu siber zorbalığa dönüştüren kriter ise tehdit eylemlerinin internet veya teknolojik iletişim araçlarının kullanılarak gerçekleştirilmesi ve süreklilik arz etmesidir.

Şantaj

Son birkaç yılda hızla artan ve en çok mağduriyete neden olan siber zorbalık çeşitlerinden birisi de şantajdır. Şantaj, aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında “şantaj suçu” olarak karşılığını bulan bu zorbalık türüdür. Online zorbalığın bu türünde, failler genelde daha önce ilişki yaşadığı ve bu sebeple özel görüntülerine sahip olduğu kişiye şantaj yapmaktadır. Bazen şantaj saiki, intikam alma, kişiyi tekrar ilişkiye zorlama ya da maddi menfaat elde etme olabilmektedir. Bu şekilde siber zorba,  mağdura baskı yapmakta ve mağdurun özel görüntülerini ifşa etmekle tehdit etmektedir.

Özel Hayat İfşası

Sosyalleşme ortamının internete kaymasıyla birlikte ortaya çıkan bir başka siber zorbalık türü ise özel hayatı ihlal edici görüntülerin ifşa edilmesidir. Özel hayat ifşası uygulamada genelde sosyal medya sitelerinde veya salt bu tür içerikleri paylaşmak adına kurulan ve ifşa siteleri olarak bilinen internet forumlarında paylaşılabilmektedir. Bunun yanında kimi zaman özel mesaj veya e-posta yoluyla da özel hayatın gizliliğini ihlal eden bilgi veya görseller paylaşılabilmektedir. Dolayısıyla, özel hayatın gizliliğini ihlal suçu da bir siber zorbalık türü veya aracı olarak karşımıza çıkabilmektedir.

Siber Takip (Cyberstalking)

Bir kişiyi sürekli internet ortamında takip edip, neler yaptığını, nereye gittiğini, kimlerle iletişim kurduğunu takip etmek de bir siber zorbalık çeşididir. Bir kişinin internette neler yazdığını, nasıl fotoğraflar paylaştığını, hatta ne yiyip ne içtiğini takip etmek sık görülen siber zorbalık türlerindendir. Genelde obsesif kişiliğe sahip veya eskiden ilişki yaşayıp ayrıldığı kişiyi aklından çıkaramayan kişilerin bu yola başvurmaktadır. Ayrıca kıskançlık duygularıyla hareket eden kişiler bazen bu şekilde ısrarlı takip yaparak kendisini tatmin ederken karşı tarafa rahatsızlık vermektedir.

Çocuk Tacizi

İngilizce “grooming” olarak ifade edilen bu siber zorbalık türünde, fail internet ortamında farklı bir kimliğe bürünerek çocuklarla chat veya sosyal medya siteleri veya programları üzerinden iletişime geçmektedir. Ardından çocukla duygusal bir iletişim ve arkadaşlık kurup çocuğun sevgisini kazanmakta ve çocuğu etkileyip istediği şeyleri yaptırma noktasına geldikten sonra cinsel amaçlı olarak sohbete devam etmektedir.  Bu suç tipi uluslararası terminolojide siber zorbalık veya çocuk tacizi olarak tanımlansa da bunun TCK’daki karşılığı “cinsel istismar suçu“dur.

siber zorbalık

Siber Zorbalık Suçu ve Cezası

Siber eziyet terimi yukarıda açıklandığı gibi tek bir eylemi ifade eden değil birbirinden farklı nitelikte çok sayıda eylemi içine alan genel bir terimdir. Ancak siber zorbalık suçu şeklinde kanunlarda tanımlanmış tek bir eylem veya suç tipi yoktur. Siber zorbalığın türüne ve içerdiği eyleme göre ceza kanunlarında  farklı suçlara farklı cezalar öngörülmektedir.

Siber Zorbalık Şikayet

Siber zorbalık nitelik olarak büyük oranda internet ortamında ve online olarak gerçekleşmektedir. Bu itibarla gerek bu tür online zorbalık failinin tespit edilmesi gerekse durdurulması klasik şikayet işlemleriyle yoluyla çoğu zaman mümkün olmamaktadır. Dolayısıyla online zorbalıkla etkin mücadele ve zorbalık yapanların durdurulması için uzman bir bilişim avukatından hukuki ve teknik yardım alınması gerekmektedir. Bu alanda uzman bir hukuk bürosu olarak siber zorbalık mağdurları iletişim sayfamızdaki telefon numarası üzerinden bize ulaşarak detaylı bilgi alabilirler.

Av. İlker ATAMER

Bu sitedeki tüm makale ve içerikler Av. İlker ATAMER’e ait olup, yazı ve içerikler aidiyet tescili bakımından elektronik imzalı zaman damgası ile mühürlenmiştir. Sitedeki yazı ve içeriklerin yazılı izin olmaksızın kopyalanması veya başka yerde yayınlanması durumda FSEK kapsamında yasal işlem yapılacaktır.

1 Yorum

Yorum Yaz

error: Kopya koruması!